چهارشنبه, 28 آذر 1397

هفته‌نامه شماره 541:  26 آذر 1397

کاربرد گرافیک محیطی و نمود آن

 احمد زیدآبادی

چند صباحی‌ست که شهرداری اقدام به اجرای نقاشی‌های دیواری با مصالح ماندگار از جمله کاشی شکسته نموده است. این اقدامات می‌تواند بخشی از آلودگی‌های بصری را از تیر رس نگاه شهروندان دور نگه دارد و چشم آنها را به خود معطوف نموده و سبب شود سایر زشتی‌ها و به هم ریختگی‌ها دیده نشوند. باتوجه به ماندگاری بیشتر مصالح به کار رفته در این آثار ذکر این نکات ضروری‌ست:

 چهره شهرها را باید با توجه به فرهنگ بومی و قومی خود تزیین کنیم 

 طرح‌ها و موتیف‌ها باید با فضاها و مکان‌هایی که در این آثار در آنجا اجرا می‌شود، مرتبط باشند. به علاوه این نمادها و موتیف‌ها باید معانی مشترک داشته باشند. خوب درک شوند و مناسب باشند تا پایدار بمانند. نمادها و آداب‌ و رسوم همانند روابط نمادین، بخشی از فرهنگ به شمار می‌آیند. انسان‌ها در فضایی با عناصر ثابت، نیمه‌ثابت و متحرک با هم ارتباط برقرار می‌کنند تا زندگی شیوه خاص خود را حفظ کند. فضای شهری به‌مثابه یک محیط اجتماعی دربردارنده مجموعه‌ای از ارتباطات است. شناخت شهری از طریق شناخت شکل بصری (دنیای ادراکی) و اهمیت اجتماعی (دنیای ارتباطی) آن امکان‌پذیر می‌شود. نحوه و میزان ارتباطی که استفاده‌کنندگان با فضا برقرار می‌کنند، اهمیت سازمان‌دهی عناصر در فضا را نشان می‌دهد. 

 نقشِ خاطره‌ای که این آثار در اذهان باقی می‌گذارند، باید به‌گونه‌ای باشد تا مخاطب را به آرامش و امنیت برساند نه اینکه در آن‌ها استرس و نگرانی تولید کند. از نگاه بیننده بسیاری از نشانه‌ها و نمادهایی که در میدان‌ها و چهارراه‌ها مستقر شده‌اند، با محیط اطراف خود هماهنگی کافی ندارند و به‌ جای  ایجاد آرامش بصری، اغلب در میان شهروندان استرس ایجاد می‌کنند.

بشر در عصر حاضر بیش‌ از حد مقهور فناوری‌های نوین شده و از این ‌رو به مفاهیمی همچون زیبایی اعتنایی ندارد. فضای عمومی شهر بستر اجتماعی بالندگی انسان است. رفتارهای جمعی در فضاهای عمومی بروز می‌یابند و در ساخت روحیه‌ی افراد جامعه بسیار مؤثرند. با تنوع‌بخشی به عملکرد و فعالیت فضاهای شهری می‌توان خیابان‌ها و فضاهای دل‌مرده را به فضاهای زنده و جان‌بخش تبدیل کرد و با شورونشاط اجتماعی، سلامت و بهداشت، امید به زندگی، ابتکار و خلاقیت، تعهد و عشق به مردم و احترام به جامعه را ارمغان آورد. هرکدام ما به‌عنوان شهروند هر روز مجبور و محکومیم که شاهد عناصر بصری ناهمگونی باشیم که در درازمدت تأثیراتِ روحی روانی نامطلوبی را به ما منتقل می‌کنند.